Dişhekimliği yoğun malzeme kullanımı gerektiren bir meslek olmasından dolayı, her dişhekiminin iyi bir tüketici olması son derece önemlidir. Bundan dolayı hekim satın aldığı her malzemenin üretim şartlarını, gerekli standartlara uyup uymadığını, son kullanma tarihini ve içeriğini bilmesi yapacağı tedavinin başarısı açısından çok önemli olduğu açıktır. Bilinçli tüketici olabilmek için bir mal veya hizmeti satın alırken temel gereksinimlerin ön planda tutulması, satın alınacak mal ve hizmetlerin kaliteli, güvenli, ucuz ve sağlıklı olup olmadığının araştırılması, güvenilir firmalardan çevreye karşı duyarlı ve gerekli satış belgelerinin düzenlenmesine dikkat etmek gerekir.
Türkiye’de tıbbi malzeme ve cihazlarda yaygın olarak kullanılan iki standart ölçüsü vardır. Ülkemizin ulusal standart kuruluşu TSE ve Avrupa Birliği standart ölçüsü CE işareti. CE bir belge değildir. Üretici ya da onun AB içindeki yetkili temsilcisi tarafından ürüne vurulan bir işarettir. CE işareti taşıyan bir ürün ilgili AB teknik mevzuatına uygun olduğu anlaşılır. Bunun için üreticinin ürününü ilgili AB teknik mevzuatının temel gereklerine uygun olarak üretmesi, gerekli testleri yapması ya da yaptırması, gerekli önlemleri alması ve bir uygunluk Beyanı ile bunu taahhüt etmesi gerekir.
Standardların hazırlanmasında ülke şartları, can ve mal güvenliği, Gümrük Birliği, üretim ve ihracatı geliştirme, ithalatı denetleme, tüketici meseleleri, kalite ve çevre konularına öncelik ve önem verilerek yayımlanmış uluslararası (ISO, IEC vb.) ve bölgesel standardlar (EN) ile diğer gelişmiş ülkelerin millî standardları (ASTM, DIN, BSI, JIS vb.) esas alınmaktadır.
DİŞHEKİMLERİNİN ÜRÜN TEMİN EDERKEN DİKKAT ETMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Bir firmaya bağlı olmadan, çoğunlukla vergi kaydı bulunmayan ve sabit bir işyeri olmayan kişilerin (sektörümüzde ÇANTACI olarak adlandırılmaktadır) diş hekimlerini dolaşarak sattıkları dental malzemelerde kullanım tarihleri geçmiş, orijinal ambalajda veya benzer görünümdeki ambalajlar içinde gerçeğinin dışında malzemeler bulunduğu ve bu yolla hem haksız kazanç elde edilmekte hem de halk sağlığının tehdit edilmektedir. Diş hekimlerimizin telafisi olmayan özürlü malzemeleri satın almamaları için
İş yerini ziyaret eden kişilerin sabit adresli bir dental deponun elemanı olması, tercihen bu deponun da DİŞSİAD üyesi olması tercih edilmelidir.
Satıcının belli bir dental deponun elemanı olduğu tereddüdünde, telefonla teyit alınmalıdır.
Faturasız veya irsaliyesiz bir mal alınmaması önemlidir, çünkü özürlü bir malın telafisi ancak fatura ibrazı ile olabilir.
Bir tereddüt halinde faturanın teyidi alınmalıdır (sahte faturanın V.U.K.'nunda ağır cezalar içermekte olduğu unutulmamalıdır).
Satın alınan malın ambalajında ve içeriğinde de bir tereddüt varsa üretici veya ithalatçı firmanın web sitesine girerek karşılaştırılma yapılmalıdır.
Malzemenin muhakkak kullanım talimatı okunmalı, eğer Türkçesi mevcut değilse, talep edilmelidir.
Dişhekimliğinde kullanılan malzemelerin son kullanma tarihi çok önemlidir. Sarf malzemelerinin üretim stoklanma süreci, siparişlerin gönderim süreci ve gümrükleme müddeti dikkate alınırsa bir yıllık kullanım tarihli malzemenin satışa sunulduğu tarihe kadar 2-3 ayı dolduğu görülür, esasen birçok üretici firma hızlı sürüm sağlamak amacıyla son kullanım tarihi daralmış ürünlerini satışa sürmek eğilimindedirler. Bu durumda dental depolar ellerindeki stoku süratle eritmek çabasında olurlar. Ayrıca ihale makamları da yukarıdaki açıklamalarda yer alan hususları dikkate almadan kullanım tarih limiti koyar. Bu ve bazı alıcıların daha ucuz olması sebebi ile kullanım tarihinin dolmasına az kalmış, hatta son kullanım tarihleri geçmiş malzemeler gösterdikleri taleplerde, son kullanım tarihlerindeki oynamaları cesaretlendirici unsurlardır. Dolayısıyla malzemenin son kullanım tarihinde bir tereddüt olursa, genellikle ambalajların üzerindeki barkodlarda son kullanım tarihine yer verildiği, bir barkod okuyucusuyla kontrol edilmelidir.
Bazı diş hekimleri bu konularda ki mağduriyetlerini 4077 sayılı tüketicinin korunması hakkındaki kanunun hükümlerine göre gidermek yolunu seçiyorlar ama T.T.K. ruhuna göre tarafların tacir olmaları nedeniyle 4077 sayılı tüketicinin korunması hakkındaki kanun hükümleri geçerli olmayıp, Türk Ticaret Kanununun bu konudaki hükümlerinin hukuken geçerli olduğunu da unutmamak gerekir.
TÜKETİCİNİN REHBERİ
1- Tüketici satın aldığı malın ayıplı olduğunun anlaşılması halinde, satın aldığı tarihten itibaren 15 gün içerinde fırmaya başvurarak malı geri iade ederek değiştirilmesini veya ödediği bedelin iadesini veya ayıbın neden olduğu değer kaybının bedelden indirimini veya ücretsiz olarak onarımını talep edebilir. Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi firmanın bu sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. 2- Taksitli satışlarda; tüketici borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme hakkına sahiptir. Önceden ödemelerde gerekli faiz indirimi uygulanır. Taraflarca belirlenen ve tüketiciye yazılı olarak bildirilen mal veya hizmetin toplam satış fiyatı üretici tarafından hiçbir şekilde artırılamaz. 3- Satılan malın ayıbı gizli nitelikte ise veya ayıp tüketiciden hile ile gizlenmişse, satıcı 15 gün içerisinde kendisine başvurulmadığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz. 4- Ayıplı malın üzerine kolayca okunabilecek şekilde "ÖZÜRLÜDÜR" ibaresi yazılır. Bu durumun tüketiciye verilen satış belgesi üzerinde de gösterilmesi gerekir. 5- Ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mal ve hizmetler için hak arama yolu tıkalıdır. 6- Herhangi bir hatalı kullanım olmaması şartı ile garanti belgesi kapsamındaki mallar, satıcı tarafından ücret talep edilmeden tamir edilmek zorundadır. 7- Tüketicinin, garanti süresi içinde sık sık arızalanan bir malı ücretsiz olarak yenisi ile değiştirilmesini isteme hakkı vardır. 8- İthal sanayi mallarının Türkçe tanıtım ve kullanım kılavuzları ile satılması zorunludur. 9- Taksitli satışlarda satıcı aşağıdaki bilgileri yazılı olarak bildirmek ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir örneğini tüketiciye vermek zorundadır, bu bilgiler
Mal ve hizmetlerin peşin satış fiyatı,
Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek toplam satış fiyatı,
Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve gecikme faizi oranı. Ön ödeme tutarı,
Ödeme planı olmalıdır. 10- Kampanyalı satışlarda satıcı,
Kampanya bitiş tarihini,
Malın ya da hizmetin teslim veya yerine getirilmesine ilişkin bilgileri yazılı olarak vermekle yükümlüdür. 11- Kapıdan satışlarda tüketici 7 günlük deneme süresi sonuna kadar malı kabul veya hiçbir gerekçe göstermeden reddedebilir. 12- İthalatçı ve imalatçı firmalar ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi malları için garanti belgesi düzenlemek zorundadır. 13- Tüketici aldatıcı, yanıltıcı ve haksız reklama karşı tüketici yasasının 16. maddesi ile korunur.